fbpx

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 5

พิธีศพในภูฏาน

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 5/5

พิธีศพในภูฏาน
ชาวภูฏานจะบรรจุศพในท่านั่ง และใส่ไว้ในที่บรรจุพร้อมคลุมด้วยผ้าหลากสี

พิธีศพ

      งานศพเป็นพิธีที่สำคัญที่สุด และเนื่องจากมีค่าใช้จ่ายต่างๆเข้ามาเกี่ยวข้องด้วยมากมายจึงนับเป็นพิธีที่แพงที่สุดด้วย สำหรับชาวภูฏานความตายไม่ใช่การสิ้นสุดแต่เป็นการผ่านไปสู่ชีวิตใหม่ พวกเขาจึงต้องทำทุกอย่างให้ขั้นตอนนี้ของชีวิตเป็นไปในทางที่ดีที่สุด เมื่อมีคนใกล้ตาย ญาติจะรีบไปนิมนต์พระ ลามะ หรือกมเช็น (พระบ้าน) มาประกอบพิธีเพื่อช่วยปลดปล่อยดวงจิตออกจากร่างและอ่านคัมภีร์มรณะ (Book of the Death) เพื่อชี้นำวิญญาณให้ก้าวผ่านนิมิตและขั้นตอนต่างๆไปด้วยดี ดินแดนที่อยู่ระหว่างความตายและการไปเกิดใหม่เรียกว่า บาร์โด (bardo)

     พิธีทั้งหลายล้วนสลับซับซ้อน และถ้าเป็นคนมีฐานะพิธีก็จะดำเนินติดต่อกันไม่หยุด นานถึง 49 วัน แต่ส่วนใหญ่แล้วจะจัดติดต่อกันแค่เจ็ดวัน แล้วมาทำพิธีเพิ่มในวันที่ 14, 21 และ 49 แทน พิธีช่วงวันที่ 21 – 49 จะจัดขึ้นที่วัดไม่ใช่ที่บ้าน หลัง 49 วันผ่านพ้นไป จึงถึงคราวของการทำพิธีชำระความเศร้าหมองและพิธีนำความเจริญรุ่งเรืองมาสู่ผู้ที่ยังอยู่เบื้องหลังซึ่งจะกระทำกันที่บ้านของผู้ตาย

      ทันทีที่เสียชีวิตลง ศพของผู้ตายจะถูกจัดให้อยู่ในท่านั่งบนที่ตั้งศพซึ่งใช้ผ้าหลากสีคลุมไว้ โดยปกติแล้วจะตั้งศพไว้นอกบ้าน แขกเหรื่อที่มาแสดงความสียใจกับครอบครัวผู้ตายจะนำเงินมาและแถบผ้ายาวสีขาวมาคลุมที่ตั้งศพเป็นการแสดงความคารวะ ครอบครัวจะต้องนำอาหารมาเซ่นผู้ตายทุกมื้อและทุกวันจนกว่าพิธีต่างๆจะเสร็จสิ้นลงอย่างสมบูรณ์

      พิธีฌาปนกิจจะทำตามฤกษ์ที่โหราจารย์กำหนดให้ แต่ต้องหลังวันตายอย่างน้อยสามวัน ในหมู่บ้านห่างไกลถ้าผู้ตายเป็นพระ ลามะ หรือผู้มีอันจะกิน เชิงตะกอนสำหรับเผาศพจะใช้ดินเหนียวก่อขึ้นเป็นพิเศษ ถ้าเป็นชาวบ้านธรรมดาก็แค่ห่อผ้าตราสังนำขึ้นวางบนกองฟืนแล้วเผาได้เลยทันทีที่จุดไฟ ญาติมิตรจะโยนแถบผ้าสีขาวกับเงินเข้ากองไฟพร้อมวสดมนต์ขอให้ผู้ตายได้ไปเกิดใหม่ในชาติภพที่ดี ในเมืองหรือในชุมชนใหญ่ มีสถานฌาปนกิจที่ใช้ทั้งพระ นักบวชและชาวบ้านทั่วไป บางแห่งใช้ไฟฟ้าในการเผาเพื่อจะได้ลดมลพิษ

      จากนั้นครอบครัวจะต้องประกอบพิธีในวันครบรอบวันตายติดต่อกันสามปี โดยในปีที่สามจะเป็นพิธีใหญ่และถือเป็นที่สิ้นสุดของพิธีศพอย่างแท้จริง

      หลังพิธีฌาปนกิจ ลูกหลานมักนำเถ้าอัฐิไปลอยอังคารหรือนำไปผสมกับดินเหนียวทำเป็นป้ายบูชา จากนั้นทางครอบครัวจะทำธงมนต์และสร้างเจดีย์เป็นการสร้างกุศลให้กับผู้ตาย แต่จะทำได้แค่ไหนขึ้นอยู่กับศรัทธาและฐานะทางการเงินของครอบครัว

      ในกรณีถ้าผู้ตายเป็นเด็ก ครอบครัวจะนำศพไปไว้บนภูเขาให้แร้งกากิน

      ในบางชุมชน เช่น ชาว Sakten ที่อยู่ทางภาคตะวันออกของภูฏาน จะทำการหั่นศพออกเป็นชิ้นเล็กและนำไปให้ปลากิน

       ในเมืองใหญ่ ในครอบครัวสมัยใหม่ เริ่มมีการนำศพเด็กไปประกอบพิธีฌาปนกิจ หรือ พิธีเผาเหมือนกับศพผู้ใหญ่

        ชาวภูฏานเชื่อว่า นกแร้งเป็นสัตว์ที่สื่อกับเทพเบื้องบน การให้นกแร้งมาจิกกินศพเป็นการปลงกับสังขาร ไม่ยึดติด และให้ทานกับสิ่งมีชีวิต การนำศพให้ปลากินก็เป็นการให้ทานด้วยเช่นกัน

        ส่วนในพิธีศพที่เรียกว่า พิธีฝังศพบนฟ้า หรือ Sky Burial นั้น มักจะยังคงมีอยู่ในชนบทที่ห่างไกล โดยจะทำให้กับศพไม่ว่าจะเป็นผู้ใหญ่หรือเด็ก เป็นพิธีที่ชาวพุทธวัชรยานถือว่าศักดิ์สิทธิ์มาก ในทิเบตบางแห่งจะทำพิธีนี้เฉพาะกับผู้ที่เป็นเคารพรักอย่างสูง วิธีการคือจะนำศพไปวางไว้บริเวณที่ทำพิธีบนภูเขา ให้นกแร้งมาจิกกินจนเหลือแค่กระดูก สัปเหร่อจะทำการหั่นกระดูกนั้นออกเป็นชิ้นเล็กๆ หรือบดให้นกแร้งกินต่อจนหมด เป็นเรื่องของการปลงอนิจัง ไม่ยึดติดกับสังขาร เชื่อว่าวิญญานได้ละกายหยาบนี้ไปสู่ภพภูมิใหม่ กายหยาบนี้ก็ไม่มีอะไรต้องยึดติดอีกต่อไป จึงให้ทานกับนกแร้งเพื่อผลบุญสืบไป

โอม มณี ปัดเม ฮุม

 

คลิีกเพื่อดู โปรแกรมทัวร์ภูฏานทั้งหมด

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 1/5

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 2/5

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 3/5

ขั้นตอนสำคัญในชีวิตคนภูฏาน ตอนที่ 4/5